30/2011 Niemiarodajne wskazania radaru ruchu naziemnego na jednym z lotnisk w Polsce

Opis zgłoszenia

Kontrolerzy TWR (na jednym z głównych lotnisk komunikacyjnych w Polsce – przyp. Zespół LB) dysponują od lat radarem lotniskowym, który ma wspomagać ich prace w złych warunkach meteo, a którego nie mogą używać operacyjnie! Radar ten przedstawia niewiarygodne dane, które spowodowały już sporo zamieszania m.in. przerwany start samolotu w związku z niewykryciem przez radar pojazdu w pobliżu pasa w złych warunkach meteo. Od lat za to mówi się o wprowadzeniu systemu ASMGCS na tym lotnisku – bezskutecznie.

Opinia Zespołu

Radar lotniskowy, wykorzystywany w kontroli lotniska, ma za zadanie prezentować sytuację ruchową na jego polu manewrowym (t.j. na jego drogach kołowania i drogach startowych) oraz – o ile to możliwe – na płytach postojowych, na których odbywa się samodzielny ruch statków powietrznych, w celu dozorowania (surveillance) ruchu lotniczego w warunkach ograniczonej widoczności. Na jego podstawie powinny być wydawane instrukcje i zezwolenia kontrolera lotniska.

Radar, o którym pisze osoba zgłaszająca, prezentuje w jej opinii niewiarygodne dane i dlatego nie jest dopuszczony do pełnego użytku operacyjnego, do którego mógłby być używany. Obecnie, zwłaszcza w okresie zimowym (przy zanieczyszczeniu krawędzi dróg startowych i kołowania śniegiem oraz błotem pośniegowym) trudno odróżnić obiekty ruchome od nieruchomych (mają one podobne odbicia radarowe).

W chwili, gdy pojazd będący na pasie zatrzyma się przy krawędzi drogi startowej, może stać się niewidocznym dla radaru, a w warunkach ograniczonej widoczności automatycznie również dla kontrolera.

Oczywiście kontroler opiera się na meldunkach pozycyjnych zarówno załóg statków powietrznych jak i personelu pojazdów funkcyjnych, ale w przypadku utraty orientacji położenia czy to statku powietrznego czy pojazdu naziemnego, kontroler ma ograniczoną możliwość weryfikacji ich meldunków pozycyjnych z powodów wymienionych powyżej.

Przy dużym natężeniu ruchu na tym lotnisku (w warunkach zimowych przekraczającym nawet 400 operacji dziennie) i dużym ruchu pojazdów znajdujących na polu manewrowym w celu usuwania śniegu oraz kontroli stanu nawierzchni, MOŻE TO DOPROWADZIĆ DO POWAŻNYCH INCYDENTÓW W RUCHU LOTNICZYM.

Od kilku lat na wspomnianym lotnisku, planowana jest instalacja systemu ASMGCS

(www.eurocontrol.int/airports/public/standard_page/APR1_Projects_ASMGCS.html).

System ten, w kompleksowy sposób zapewniłby kontrolerom pełny wgląd w syntetyczny obraz ruchu na polu manewrowym, zarówno statków powietrznych jak i pojazdów naziemnych, wykrywanie potencjalnych konfliktów ruchowych oraz zapewnienie prowadzenia samolotom jak i pojazdom, w przypadku utraty przez nie orientacji w obszarze pola wzlotów. System jest kombinacją radaru lotniskowego, systemów lokalizacji satelitarnej oraz detektorów ruchu rozmieszczonych w krytycznych miejscach pola manewrowego (punkty oczekiwania przed drogami startowymi, krzyżówki dróg kołowania etc.) oraz elementów oświetlenia pola manewrowego lotniska. W przyszłości system ASMGCS będzie współpracować z systemami wizualizacji położenia przestrzennego statków powietrznych, pozwalając załodze na dodatkową weryfikację własnego położenia.

Od Zespołu

25 kwietnia odbyło się spotkanie Zespołu „Latajmy Bezpiecznie” z przedstawicielami Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej. Omówiono na nim m.in. zgłoszeie 30/2011.

Omawiając sprawy związane z LVP na lotniskach w Polsce dyrektor Lisowski zwrócił uwagę, że zgłoszenie 30/2011 jest bezprzedmiotowe albowiem radar ruchu naziemnego (SMR) nie jest dopuszczony jako narzędzie kontroli ruchu lotniczego i z tego powodu nie powinien być w ten sposób używany. Radarowa kontrola naziemnego ruchu lotniczego będzie mogła być sprawowana po zainstalowaniu systemu ASMGCS (Advance Surface Movement Guidance and Control System). Prace nad wprowadzeniem systemu ASMGCS na Okęciu są prowadzone i jego instalację przewiduje się w przeciągu 2 lat. Przedstawiciel zespołu J. Dragić zgodził się ze stanowiskiem dyrektora Lisowskiego zwrócił jednak uwagę, że pracujący obecnie radar lotniskowy wielokrotnie ratował sytuację w warunkach ograniczonej widoczności oraz pozwalał zweryfikować błędnie zgłoszoną  pozycję statku powietrznego bądź pojazdu naziemnego. Przedstawiciel zespołu zwrócił również uwagę, że po polu manewrowym lotniska oprócz statków powietrznych z załogami składającymi się z licencjonowanego personelu lotniczego poruszają się pojazdy naziemne kierowane przez osoby, co prawda przeszkolone z zasad poruszania się po lotnisku,ale często bez odpowiedniego doświadczenia oraz bez znajomości pojęcia "świadomości sytuacyjnej". Osoby te powodują dużą ilość błędów zarówno w komunikacji radiowej jak i w zachowaniu się na polu manewrowym - przecinanie lub zajmowanie dróg kołowania lub startowych bez zezwolenia błędne meldunki pozycyjne etc. Podsumowując dyskusję przedstawiciele PAŻP i Zespołu zgodzili się, że powyższe tematy wymagają w głównej mierze zdecydowanych działań ze strony zarządzających lotniskami oraz ULC w celu jak najszybszego wdrożenia jednolitych i przejrzystych LVP na lotniskach regionalnych oraz przyspieszenia prac nad ASMGCS na Okęciu.