34/2011 Zmiany w AIP VFR

Opis zgłoszenia

Chciałem się podzielić pewnym spostrzeżeniem. Otóż z zaniepokojeniem zauważyłem, że z AIP VFR Polska w ostatniej aktualizacji (15 grudnia 2011) usunięto strony zawierające dość istotne informacje dotycząc lotów VFR. Są to przede wszystkim informacje dotyczące stref stałych i elastycznych przestrzeni powietrznej, ale także m.in. składania planów lotu, czasów wschodów i zachodów słońca, czy procedur nastawiania wysokościomierza.

Niestety, w miejsce usuniętych stron nie pojawiły się nowe. I chyba nie ma co liczyć na ich powrót, bo w kopercie z grudniową zmianą była też informacja od wydawcy, że cyt. "Dostosowując się do zaleceń pokontrolnych ULC, uprzejmie informujemy, że zmianą AIRAC 023 – 15 DEC 2011, z AIP VFR zostały usunięte informacje powtarzające się w AIP Polska. Informacje tekstowe dotyczące lotnisk zostały dostosowane do Aneksu 15".

Myślę, że nie jestem jedyną osobą, która kupiła samo AIP VFR (bo nie latam w IFR, nie latam też na lotniska wojskowe). Czy teraz aby nadal mieć dostęp do tych informacji muszę dokupić duże AIP i AIP MIL wraz z subskrypcjami, co stanowi dodatkowy wydatek... 2950 zł (przy 515 zł wydanych dotąd na AIP VFR + roczna subskrypcja)? 
Przy moim rekreacyjnym lataniu ok. 20 h/sezon cena ta staje się absurdalna. 
Nie wiem, czy tych starych kartek gdzieś nie wpiąć z tyłu AIP VFR licząc, że zawarte w nich informacje nie będą się zmieniać... 
Co gorsza, zmiany te zbiegły się w czasie z wyłączeniem przez PAŻP serwisu eAIP, zaś serwis EAD też do końca nie jest "do użytku operacyjnego". Z resztą nie po to kupowałem papierowe AIP VFR żeby brakujących informacji wyszukiwać w internecie. 
Myślę, że podobnie jak ja, wielu pilotów zrezygnuje z tych dostępu do tych informacji zamiast dokupywać duże AIP (pełne zupełnie mi nieprzydatnych danych, jak np. wielki rozdział dotyczący dróg lotniczych), czy AIP MIL z opisem wojskowych procedur podejścia na lotniska, z których nigdy nie skorzystam, czy stref operowania samolotów AWACS. 
Wygląda na to, że nie ma też co liczyć na umieszczenie przez PAŻP w AIP VFR (a więc w poręcznym w kabinie małego samolotu formacie papieru) procedur dolotowych VFR lotnisk komunikacyjnych, bo ta wiedza dublowałaby się z dużym AIP, co wg pracowników ULC, najwyraźniej było by zapewne wielkim zagrożeniem bezpieczeństwa operacji lotniczych...

Czuję się trochę pozostawiony przez PAŻP i ULC na lodzie, a co gorsza jestem przekonany, że posunięcie to przełoży się wkrótce na bezpieczeństwo latania. W końcu AIP VFR było jedyną aktualizowaną publikacją, gdzie w jednym, poręcznym miejscu zgromadzona była duża liczba informacji o lataniu VFR w polskiej przestrzeni powietrznej. Zatem publikacja ta – przy braku innych – pełniła także funkcję edukacyjną. Obawiam się, że teraz już nikt z młodych lotniczym stażem pilotów do tych usuniętych informacji nie dotrze. 
W zamian w AIP VFR, zapewne, zgodnie z wytycznymi ULC, przybyło bezwartościowych kartek w opisach lotnisk. Wcześniej opis lotniska zajmował stronę jedną. Teraz zajmuje ich osiem. Treść pozostała ta sama. Problem polega na tym, że większość nowych, zawartych tam rubryk posiada jedynie zawartość NIL, więc nie niesie żadnej przydatnej dla lotnikowi treści, a oznacza jedynie produkcję masy bezwartościowego papieru i obciążenie dla środowiska naturalnego.

Opinia Zespołu

Zgodnie z wytycznymi Urzędu Lotnictwa Cywilnego, 15 grudnia 2011 z AIP VFR usunięto szereg informacji istotnych dla bezpieczeństwa lotów VFR, tym samym nakazując pilotom sięganie po „duże” AIP Polska, którego dostępność jest w praktyce znacznie ograniczona.

Wśród usuniętych informacji znalazły się:

- tabela wschodów i zachodów słońca – [skutek: wzrost ryzyka lądowania po zachodzie słońca]

- tabela poziomów przelotu [skutek: wzrost ryzyka mid air collision]

- informacje na temat planowania lotów w przestrzeni kontrolowanej niekontrolowanej, a także składania planów lotów z powietrza, planowana lotów w strefie ADIZ, dane kontaktowe Biur Odpraw Załóg [skutek: problemy ze złożeniem prawidłowo wypełnionego planu lotu, wzrost prawdopodobieństwa konieczności złożenia AFIL i tym samym blokowanie częstotliwości radiowej FIS]

- formularz planu lotu ICAO [skutek: brak możliwości dobrego przygotowania się do złożenia planu lotu]

- informacje dotyczące przestrzeni powietrznej w FIR Warszawa ze słynnym schematem obrazującym przestrzeń powietrzną, informacje na temat elastycznego użytkowania przestrzeni powietrznej, informacje na temat funkcjonowania stref TSA, TRA, ADIZ, TFR, EA, D, P [skutek: wzrost ryzyka naruszeń poszczególnych elementów przestrzeni powietrznej]

- procedury nastawiania wysokościomierza [skutek: wzrost ryzyka mid air collision, CFIT]

- skróty [skutek: utrudnione zrozumienie informacji generowanych przez ATS]

Trudno oprzeć się wrażeniu, że w imię zgodności z aneksem ICAO skomplikowano wydawałoby się prosty element przygotowania do lotu. Pilot ma teraz przed lotem mniej czasu na przeanalizowanie pogody, wypisanie PDTów i załatwienie innych spraw papierkowych oraz sprawdzenie stanu technicznego samolotu, bo oprócz szukania informacji w małym poręcznym AIP VFR, który często jest jego prywatną własnością, musi także w jakiś sposób dotrzeć do danych zawartych w dużym AIP, które ze względu na czterokrotnie wyższą cenę jest publikacją, do której powszechny dostęp – w tym również na lotniskach, czy lądowiskach – jest utrudniony.

Po wprowadzonych zmianach AIP VFR nie spełnia teraz swojej funkcji kompletnego zasobu danych niezbędnych do bezpiecznego wykonania lotu VFR. Należy się także liczyć ze spadkiem zainteresowania nabywców tą publikacją w jej obecnej formie, co także będzie wpływało negatywnie na dostęp do aktualnych danych dotyczących lotnisk i lądowisk, a te – jak w przypadku warszawskich Babic – potrafią się zmieniać praktycznie co miesiąc.

Jednocześnie dotarcie do tych samych informacji w dużym AIP jest – zwłaszcza dla mniej doświadczonego lotnika (czyli tego teoretycznie bardziej narażonego na popełnienie błędy podczas lotu) – zajmuje znacznie więcej czasu, choćby ze względu na większą złożoność tej publikacji.

Zdaniem Zespołu, z punktu widzenia bezpieczeństwa operacji lotniczych, wskazane jest jak najszybsze przywrócenie dogodnego dla lotnika dostępu do krytycznych w tym względzie informacji.

Lotnikom nie polecamy zaś kolekcjonowania stron z AIP VFR, które uległy „usunięciu” z tej publikacji i nie będą już aktualizowane. Może to doprowadzić do dezinformacji w przypadku, gdy zawarta w nich wiedza ulegnie modyfikacjom.

Sprawę przekazaliśmy do PAŻP

Komentarz Czytelnika

W nawiązaniu do zgłoszenia dotyczącego grudniowych zmian w AIP VFR (34/2011), chciałem zwrócić uwagę na dziwną praktykę PAŻP dotyczącą (nie-)publikowania informacji w tym zbiorze. Moją uwagę zwrócił sposób opublikowania ograniczeń podczas EURO.

Pomimo, że w zdecydowanym stopniu ograniczenia te dotyczą ruchu VFR (wyłączenia dla IFR obowiązują w większości stref EP-R), informacja ta została opublikowana wyłącznie jako suplement do „dużego” AIP (SUP 17/12 do ENR 5). Dodatkowo znaleźć można NOTAM z „triggerem” wspomnianego Suplementu jako Notam EP/D-2340/12 dla FIRu EPWW, jednak wygasa on 28.05, a ponadto w natłoku Notamów dla całego FIRu jest łatwy do przeoczenia dla osoby, która nie wie, czego szuka. Niestety, w żadnych NOTAMach okolicznych lotnisk (piszę na przykładzie Warszawy, czyli EPWA, EPBC i EPMO) nie ma wspomnienia o aktywnych ograniczeniach w „okolicznej” przestrzeni, podczas gdy np. już aktywowana strefa EP-R103 bezpośrednio sąsiaduje z kręgiem Babic i w łatwy sposób wielu pilotów może stać się podmiotem incydentów naruszenia strefy ograniczonej. Jedyną informacją dotyczącą EURO był do niedawna NOTAM EPBC o „Zamknięciu trasy VFR November-Zulu” na cały czas trwania EURO, jednak nie jest on już dostępny (czy oznacza to, że ta trasa jest więc otwarta?).

Przytoczone ograniczenia dotyczące EURO były mocno „nagłośnione” w polskim środowisku GA przez branżową prasę i portale, dzięki czemu wiemy, że trzeba poszukiwać takiej informacji. Łatwo jednak sobie wyobrazić pilota, który na co dzień nie porusza się w polskim FIRze, dla którego powyższa notka w AIP VFR świadczyć będzie o tym, że jest to kompletna baza informacji. W najlepszym wypadku skutkiem tego będzie dodatkowe obciążenie FISu poprzez informowanie „nieprzygotowanego” pilota na bieżąco i pomoc w obejściu ograniczeń.

Innym przykładem było wprowadzenie 10.04.2012 strefy ograniczonej nad centrum Warszawy z powodu obchodów rocznicowych katastrofy w Smoleńsku. Informacji o tej strefie nie było ani w Suplementach do AIP VFR ani NOTAMach EPWA lub EPBC. Niestety zarówno w tym przypadku, jak i w przypadku nowej strefy EP-R103 musiałem „świecić oczami” ich nieznajomością przed warszawskim FISem, pomimo wykonania standardowego briefingu. Niestety nie sprawdziłem NOTAMów EPWW, jednak mając w planie krótką trasę EPBC-Zulu-November-Zulu-EPBC nie wydawało mi się to konieczne. Oczywiście był to mój błąd, jednak szansa znalezienia takiego ograniczenia maleje z ilością danych do przefiltrowania…

We Wstępie do AIP VFR (VFR GEN 1.1) czytamy: „[AIP VFR] zawiera informacje ogólne o przepisach i zasadach wykonywania lotów VFR w FIR WARSZAWA.” oraz „W części VFR GEN przedstawiono informacje ogólne niezbędne do wykonywania lotów w warunkach VFR. Część VFR ENR zawiera krótki wyciąg z przepisów dotyczących ruchu VFR” Ta notka oznacza, że publikacja ta powinna być kompletnym źródłem informacji do latania VFR po Polsce. Niestety obecnie nie ma możliwości bezpiecznego wykonywania operacji bazując wyłącznie na tym zbiorze (listę usuniętych informacji zawiera zgłoszenie 34/2011, między innymi tabele wschodu i zachodu słońca, procedury nastawiania wysokościomierzy, podziału przestrzeni itp), konieczne jest korzystanie z AIP. Cena „dużego” AIP wraz z ograniczeniem „nieoperacyjnego” korzystania z materiałów dostępnych w Internecie, moim zdaniem będzie powodowała wzrost incydentów wynikających z nieznajomości ograniczeń, która niekoniecznie będzie spowodowana „lenistwem” pilotów, raczej trudnością dostępu do informacji.

Grudniowe zmiany pozbawiły AIP VFR wielu kluczowych danych. Przed tymi zmianami była ona rzeczywiście wystarczająca dla pilota turystycznego w Polsce, pomimo swojej stosunkowo wysokiej ceny stanowiła wartościową publikację nawet dla osób latających czysto rekreacyjnie. W tej chwili, pilot ma 3 opcje:

- Udawanie się przed każdym lotem na briefing do nielicznych Biur Odpraw Załóg, gdzie może skopiować aktualne dokumenty,

- „Żebranie” w zaprzyjaźnionych szkołach lub innych instytucjach dostępu do publikacji (dla osób nie latających w ramach ośrodków szkolenia)

- konieczność zakupu kompletu AIP, AIP VFR i AIP MIL (Pakiet podstawowy to koszt ok. 2000 zł, roczna aktualizacja to ok. 2350 zł)

Pierwsze dwie możliwości zdecydowanie ograniczają komfort przygotowania do lotu i podwyższają jego czasochłonność, które przy założeniu posiadania własnej kopii AIP można wykonać z wyprzedzeniem (np. w domu), dysponując zazwyczaj większą ilością czasu. W efekcie przygotowanie może stać się bardziej pobieżne. Ostatnia możliwość może znacząco „naruszyć budżet” wielu pilotów turystycznych, „przenosząc” środki z aktywnego latania na zakup „wyposażenia”, tym samym zmniejszając ilość praktyki i obniżając jego poziom bezpieczeństwa.

W związku z tym proponuję podjęcie działań w dwóch zakresach:

- Zwrócenia uwagi PAŻP na niekompletność zbioru informacji w kontekście zapisów AIP VFR GEN 1.1 wraz z prośbą Środowiska GA o jej przywrócenie, w szczególności o publikowanie Suplementów dotyczących ograniczeń w lotach VFR w FIR EPWW w AIP VFR;

- Jako zmianę systemową w ramach „Just culture” wprowadzenie dobrej praktyki u operatorów lotnisk i lądowisk publikowania NOTAMów o „okolicznych” ograniczeniach lub zmianach przestrzeni (chociażby w formie odniesienia do Suplementu lub innego NOTAMu na wyższym poziomie), które zdecydowanie ułatwią skuteczne i szybkie przygotowanie do lotu. Być może PAŻP byłby w stanie również tworzyć NOTAMy dla okolicznych lotnisk w przypadku odgórnego narzucania ograniczeń (jak w przypadku EURO)? Osobną kwestią jest sensowność reedycji kompletu informacji AIP VFR z datą wejścia w życie 31.05, podczas gdy na przełomie Maja i Czerwca oczekiwane są nowe mapy PAŻP… Czy nie można było połączyć reedycji z aktualizacją map do edycji 2012 (strony 6te w sekcji AD2)?

Od Zespołu (20.04.2014)

Z dużą satysfakcją informujemy, że po kwietniowej zmianie AIRAC można uznać, że AIP VFR powróciło do stanu sprzed opisywanych w Zgłoszeniu zmian. Ponownie publikacja ta jest poręcznym narzędziem w planowaniu lotów. Dodatkowo została wzbogacona o informacje o lotniskach kontrolowanych w zakresie dotyczącym lotów VFR. Dziękujemy!

Załączniki:
Pobierz plik (plar_z34_2011.pdf)plar_z34_2011.pdf