02/2014 Loty drona w TMA

Opis zgłoszenia

Zespół otrzymał kolejne zgłoszenie dotyczące lotów małych UAV poza zasięgiem wzroku, na znacznej wysokości w jednym z bardziej ruchliwych, polskich TMA.

Od Zespołu

Dziękujemy za to kolejne zgłoszenie w sprawie UAV. Odpowiedz Zespołu jest dokładnie taka sama jak w przypadku 1/2014. Oczywistym jest, że na skutek nieodpowiedzialności jakiegoś modelarza i niepomyślnego zbiegu okoliczności może dojść do nieszczęścia. Oczywistym jest, że takie wydarzenie wstrząśnie opinią publiczną na tyle, że ucierpią wszyscy, którzy zajmują się UAV. Skoro wygląda na to, że niektórzy świetnie wiedzą o zagrożeniu, które powodują – nie będziemy podawać źródeł informacji wpływających do Zespołu i częściej będziemy kontaktować się w tych sprawach z Komisją (PKBWL). Zgłoszenia na ten temat są ważne, proszę więc nie mieć do siebie pretensji pisząc do nas. Jeśli ktoś dla fajnych zdjęć będzie jeździł po waszym osiedlu 200km/h – będziecie dzwonić na policje. Tak samo jest z wykonywaniem, na przykład, pięknych filmów w sektorach podejść lotnisk kontrolowanych – to jest szczególnie NIEBEZPIECZNE dla niewinnych ludzi! Trzeba się tym interesować, trzeba mówić NIE!

Z drugiej strony wiemy jak ciekawe i piękne jest latanie UAV z kamerką – nikt nie będzie organizował zwalczania tego typu działalności (tam, gdzie można i tak jak można) z zazdrości czy zawiści. Proszę pamiętać o „krzewieniu wiedzy” w tej sprawie. Część nowych fanów UAV nie ma dość wyobraźni i wiedzy – trzeba im zwrócić uwagę i podzielić się „dobrym doświadczeniem”.

Jeszcze raz: zgodnie z aktualnie obowiązującym w Polsce prawem, loty UAV możliwe są co do zasady wyłacznie w zasięgu wzroku operatora i mogą być realizowane „dronami” do 25 kg masy (MTOW). Loty muszą odbywać się poza strefami kontrolowanymi lotnisk (!), strefami ruchu lotniskowego lotniska wojskowego, strefami kontrolowanymi lotniska wojskowego oraz, co do zasady strefami R, D i P. Dla lotów w strefach ruchu lotniskowego lub w odległości mniejszej niż 5 km od granicy lotniska lub lądowiska, wymagana jest zgoda zarządzającego (lotniskiem/lądowiskiem).

Zasady wykonywania lotów UAV w zasięgu wzroku pilota zostały opisane w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków. Rozporządzenie opracowano na podstawie art. 33 ust 2 i 4 ustawy Prawo lotnicze, a weszło ono w życie w dn. 11 kwietnia 2013 r. Na operatorze takiego UAV ciąży odpowiedzialność za bezpieczeństwo tak realizowanego lotu.

Jeśli UAV przekracza 25 kg MTOW, wówczas co do zasady stosuje się rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dn. 26 kwietnia 2013 r. w sprawie przepisów technicznych i eksploatacyjnych dotyczących statków powietrznych kategorii specjalnej, nieobjętych nadzorem EASA (wydane na podstawie art. 53c ust. 1. ustawy Prawo lotnicze). Rozporządzenie wyróżnia poszczególne rodzaje statków powietrznych kategorii specjalnej: od S1 do S6. Wykonywanie lotów przy wykorzystaniu tego rodzaju statków powietrznych (w tym UAV powyżej 25 kg) możliwe jest jedynie na podstawie wydanego uprzednio pozwolenia Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na wniosek osoby zainteresowanej. Pozwolenie wydaje się po zakończeniu całego procesu związanego czy to z nadzorem nad budową statku powietrznego, uznaniem zdatności do lotu SP importowanego, czy np. przekwalifikowania statku powietrznego do kategorii specjalnej. Obligatoryjne jest także przeprowadzenie oceny zdatności do lotu statku powietrznego (UAV). Cały proces musi zostać zakończony z wynikiem pozytywnym. Pozwolenie wydaje się na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy.

Co z lotami UAV w strefie kontolowanej lotniska? Otóż obecne prawo stanowi, aby taki właśnie UAV wyposażony był w urządzenia (nawigacyjne, łączności, umożliwiające lot) takie, jak inne statki powietrzne operujące w warunkach IFR lub VFR.

Co więcej, loty takie muszą być wykonywane na podstawie planu lotu. Jeżeli UAV takiego wyposażenia nie posiada, wówczas może on wykonywać loty wyłącznie w wydzielonej specjalnie do tego celu przestrzeni powietrznej (z pewnością nie w CTR), tak by inni użytkownicy przestrzeni mieli świadomość jego egzystencji w tej wydzielonej przestrzeni. Takie stanowisko należy wywodzić z zapisu art. 126 ustawy Prawo Lotnicze. Wymóg posiadania przez UAV powyższego wyposażenia jest na chwilę obecną dość nierealny, toteż loty w strefie kontrolowanej lotniska (CTR) są co do zasady w praktyce niemożliwe. Co więcej, dla realizowania lotów UAV o charakterze komercyjnym (np. filmowanie, fotografowanie) prawo polskie wymaga posiadania od operatora UAV stosownego świadectwa kwalifikacji (Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dn. 3 czerwca 2013 r. w sprawie świadectw kwalifikacji wydane na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy Prawo lotnicze. Rozporządzenie weszło w życie 8 czerwca 2013 r.).

Biorąc pod uwagę treść przesłanego do Zespołu zgłoszenia, można przyjąć, iż przedstawiony przypadek stanowi ewidentne naruszenie obowiązujących przepisów. UAV nie powinien był znaleźć się w strefie kontrolowanej lotniska bez wiedzy, tym bardziej zgody Zarządzającego. Warto podkreślić, iż loty o charakterze komercyjnym wymagałyby od operatora posiadania stosownego świadectwa kwalifikacji. Co więcej, lot taki musi być realizowany wyłącznie w zasięgu wzroku operatora, a jeśli UAV „pilotowany” byłby poza zasięgiem wzroku operatora (np. na podstawie obserwacji zapisów kamery i przesyłanych do operatora w czasie rzeczywistym), lot mógłby odbywać się wyłącznie w specjalnie wydzielonej dla tego celu strefie, lub przy wykorzystaniu UAV posiadającego wyposażenie równe temu, co zwyczajowe statki powietrzne operujące w lotach VFR lub IFR.

Celem poszerzenia wiedzy na temat UAV, szczególnej uwadze polecamy Państwu opracowania w tym zakresie zrealizowane przez powołany w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego, specjalny zespół, tj. Zespół ds. Bezzałogowych statków powietrznych. Potrzebne informacje znajdziecie Państwo pod adresem: www.ulc.gov.pl/pl/bezzalogowe-statki-powietrzne